Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər illər ərzində davamlı inkişaf edərək bu gün yüksək səviyyəli strateji tərəfdaşlığa çevrilib. Qarşılıqlı hörmət, etibarlılıq və ortaq maraqlar üzərində qurulan bu əlaqələr siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə geniş əməkdaşlıq platforması formalaşdırıb. Bu uğurlu tərəfdaşlığın əsasını isə Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü və praqmatik siyasət təşkil edir. Onun rəhbərliyi ilə Azərbaycan beynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini daha da gücləndirib və İtaliya ilə münasibətlər yeni məzmun qazanıb.
İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulub və 1997-ci ildə qarşılıqlı səfirliklərin açılması ilə əlaqələr daha da möhkəmlənib. Ümummilli lider Heydər Əliyevin 1997-ci ildə İtaliyaya səfəri bu münasibətlərdə mühüm dönüş nöqtəsi olub. Sonrakı dövrdə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər əlaqələrin dinamik inkişafına təkan verib. Xüsusilə İtaliya Prezidenti Sergio Mattarellanın Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevin İtaliyaya rəsmi səfəri münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsinə şərait yaradıb. 2020-ci ildə Romada imzalanan strateji sənəd isə əməkdaşlığın hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirib.
Enerji sektoru Azərbaycan–İtaliya əməkdaşlığının əsas sütunlarından biridir. Azərbaycan uzun müddətdir ki, İtaliyanın əsas enerji təchizatçılarından biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan Trans-Adriatic Pipeline layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu boru kəməri Azərbaycan qazının Avropa bazarına, xüsusilə İtaliyaya nəqlini təmin edərək Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. İtaliyanın Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşı olması və ticarət dövriyyəsinin yüksək göstəricilərə çatması iqtisadi əlaqələrin gücünü göstərir.
İqtisadi əməkdaşlıq enerji ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun İtaliya iqtisadiyyatına iri həcmli sərmayələr yatırması qarşılıqlı etimadın göstəricisidir. Eyni zamanda İtaliya şirkətləri Azərbaycanda, xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində həyata keçirilən bərpa və quruculuq işlərində fəal iştirak edir. Bu layihələr infrastrukturun yenilənməsi, şəhərsalma və mədəni irsin qorunmasını əhatə edir.
Humanitar sahədə də əməkdaşlıq diqqətəlayiqdir. Təhsil və mədəniyyət istiqamətində həyata keçirilən layihələr iki xalq arasında əlaqələri daha da yaxınlaşdırır. Heydər Əliyev Fondu tərəfindən İtaliya və Vatikanda reallaşdırılan mədəni irsin bərpası layihələri bu sahədə uğurlu əməkdaşlığın nümunəsidir.
Son illərdə tərəfdaşlıq yeni istiqamətlər üzrə də genişlənir. Hərbi-texniki əməkdaşlıq, yüksək texnologiyalar, sənaye və nəqliyyat sahələrində birgə layihələr münasibətlərin daha da şaxələndiyini göstərir. Xüsusilə Orta Dəhliz çərçivəsində əməkdaşlıq Azərbaycan və İtaliyanın Avropa ilə Asiya arasında strateji körpü rolunu gücləndirir.
2026-cı il mayın 4-də Bakıda Prezident İlham Əliyev və İtaliyanın Nazirlər Şurasının sədri Giorgia Meloni arasında keçirilən görüş bu əlaqələrin davamlı inkişaf etdiyini bir daha təsdiqlədi. Bu gün Azərbaycan–İtaliya münasibətləri sadəcə ikitərəfli əməkdaşlıq deyil, çoxşaxəli və dayanıqlı strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Bu model gələcəkdə də qarşılıqlı maraqlar əsasında daha da inkişaf edəcək və regional, həmçinin qlobal səviyyədə nümunəvi əməkdaşlıq kimi çıxış edəcək.
Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkilatının sədri