Xocalı Soyqırımı Memorialı təkcə anım məkanı deyil, həm də tarixi həqiqətlərin sistemli şəkildə gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün yaradılmış mühüm ideoloji və maarifləndirici platformadır. Memorial, İlham Əliyev tərəfindən 2025-ci ilin fevralında imzalanmış sərəncama əsasən inşa edilərək Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi və milli yaddaşın qorunması məqsədini daşıyır.
Memorialın ekspozisiya zallarında təqdim olunan materiallar yalnız emosional təsir yaratmaq məqsədi daşımır. Burada hadisələr faktlara, arxiv sənədlərinə, xəritələrə və tarixi mənbələrə əsaslanaraq nümayiş etdirilir. Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsinin tarixi kökləri, işğalçılıq siyasəti və Azərbaycan torpaqlarında törədilmiş cinayətlər sənədli sübutlarla təqdim olunur.
“Xocalı – qədim sivilizasiyanın izləri” bölməsi bu ərazinin zəngin tarixi irsini ön plana çıxarır və faciənin sadəcə hərbi epizod deyil, qədim yaşayış məskəninə qarşı törədilmiş ağır cinayət olduğunu göstərir. “Xocalı soyqırımı bəşəriyyətə qarşı cinayətdir” və “Xocalını unutma!” ekspozisiyaları isə beynəlxalq hüququn pozulması və insanlıq əleyhinə cinayət faktlarını diqqətə çatdırır.
Zalda yerləşdirilən interaktiv Xocalı maketi ziyarətçilərə faciə günü baş verən hadisələri vizual və təsirli formada təqdim edir. Bu texnoloji yanaşma xüsusilə gənc nəslin tarixi hadisələri daha dərindən qavramasına xidmət edir.
İkinci zalda nümayiş etdirilən “Bir gecənin içində səssiz qalan evlər” instalyasiyası tamamilə məhv edilmiş 8 ailənin taleyini əks etdirir. Süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış video materiallar faciənin miqyasını və insan talelərində buraxdığı dərin izləri real təsvirlərlə nümayiş etdirir.
Memorialda dövlət səviyyəsində həyata keçirilən beynəlxalq məlumatlandırma siyasəti də geniş yer alır. Mehriban Əliyeva rəhbərliyi ilə Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti, həmçinin Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən Xocalıya ədalət! beynəlxalq kampaniyası barədə məlumatlar təqdim olunur.
Beləliklə, Xocalı Soyqırımı Memorialı keçmişi xatırladan bir abidə olmaqla yanaşı, gələcəyi maarifləndirən və milli yaddaşı möhkəmləndirən mühüm məkandır. O, tarixi həqiqətlərin təhrif olunmasının qarşısının alınmasında və gələcək nəsillərin milli kimlik şüurunun formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayır.
Ülvi Salmanov
YAP Abşeron rayon təşkilatı sədr müavini