17 oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xalqımızın yaddaşında torpağa bağlılığın, milli iradənin, qəhrəmanlığın və tarixi Zəfərin təcəssümü kimi xüsusi yer tutur. Bu əlamətdar gün Azərbaycan xalqının uzun illər davam edən torpaq həsrətinin sona çatmasını, dövlətimizin gücünü, xalqımızın birliyini və əzmini nümayiş etdirən mühüm tarixi hadisədir. Bu gün Füzuli yalnız azadlığına qovuşmuş şəhər deyil, həm də Azərbaycanın gələcəyə inamla addımlayan, sürətlə yenidən qurulan və dirçələn bölgələrindən biridir.
Füzuli şəhəri və rayonun böyük hissəsi 23 avqust 1993-cü ildə Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində işğal edilmişdi. Bu işğal minlərlə insanın doğma yurd-yuvasından didərgin düşməsinə, tarixi-mədəni irsimizin dağıdılmasına, yaşayış məntəqələrinin viran qoyulmasına səbəb olmuşdu. Uzun illər ərzində füzulililər öz doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar. Lakin xalqımız heç vaxt bu ədalətsizliyi qəbul etmədi, torpaqlarımızın azad olunacağına və ərazi bütövlüyümüzün bərpa ediləcəyinə inamını itirmədi.
1994-cü ilin yanvarında Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən Horadiz əməliyyatı Füzulinin bir sıra yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad olunması ilə nəticələndi. Bu əməliyyat Azərbaycan Ordusunun döyüş əzmini və xalqımızın torpaqlarını azad etmək iradəsini nümayiş etdirdi. Həmin tarixi hadisə sonrakı qələbələrimizin mənəvi və hərbi-siyasi əsaslarından biri oldu.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində ən mühüm tarixi mərhələ isə 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi oldu. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu misilsiz qəhrəmanlıq göstərərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etdi. 2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin azad olunması müharibənin gedişində mühüm dönüş nöqtələrindən birinə çevrildi. Füzuli uğrunda döyüşlər Azərbaycan əsgərinin peşəkarlığını, cəsarətini və Vətən sevgisini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Füzuli şəhərinin azad edilməsi təkcə hərbi qələbə deyildi. Bu, illərlə doğma yurduna qayıtmaq arzusu ilə yaşayan insanların ümidlərinin gerçəkləşməsi, tarixi ədalətin bərpası və milli qürurumuzun təntənəsi idi. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə 17 oktyabrın Füzuli Şəhəri Günü kimi təsis edilməsi bu tarixi hadisənin dövlət səviyyəsində əbədiləşdirilməsinin mühüm ifadəsidir.
Füzuli zəngin tarixi, mədəniyyəti və coğrafi mövqeyi ilə Azərbaycanın mühüm bölgələrindən biridir. Qarabağ dağ silsiləsinin cənub-şərq ətəklərindən Araz çayına qədər uzanan bu torpaq tarixən kənd təsərrüfatı, ticarət və mədəni həyat baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. Bölgədə mövcud olmuş tarixi-memarlıq abidələri, o cümlədən Şeyx Babi Yaqub və Mirəli türbələri xalqımızın zəngin mədəni irsinin nümunələridir. İşğal dövründə bu irsə ciddi ziyan vurulması tarixi yaddaşımıza ağır zərbə olsa da, Füzulinin yenidən qurulması həm də milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri Füzulinin simasını köklü şəkildə dəyişir. Dövlətimizin qarşıya qoyduğu əsas məqsəd yalnız dağıdılmış şəhər və kəndləri yenidən qurmaq deyil, eyni zamanda, insanların rahat, təhlükəsiz və müasir şəraitdə yaşaması üçün bütün zəruri imkanları yaratmaqdır. Yol-nəqliyyat infrastrukturu, elektrik enerjisi, su və digər kommunal təminat sistemləri, yaşayış binaları, sosial obyektlər və ictimai məkanlar kompleks şəkildə yenilənir.
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının qısa müddətdə inşa edilərək istifadəyə verilməsi Azərbaycanın quruculuq potensialının və siyasi iradəsinin bariz göstəricilərindən biridir. 2021-ci il oktyabrın 26-da istifadəyə verilən hava limanı Qarabağın nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsinə, bölgənin beynəlxalq əlaqələrinin inkişafına və turizm potensialının artırılmasına mühüm töhfə verir. Eyni zamanda, avtomobil yollarının və digər nəqliyyat xətlərinin yenidən qurulması Füzulinin ölkənin iqtisadi və logistika sistemindəki mövqeyini daha da gücləndirir.
Füzulidə həyata keçirilən layihələr beynəlxalq əməkdaşlığın və dostluq münasibətlərinin də parlaq nümunəsidir. Özbəkistanın təşəbbüsü ilə şəhərdə müasir məktəb binasının inşa edilməsi, Qazaxıstanın təşəbbüsü ilə Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin yaradılması türk dünyasının həmrəyliyini, qardaşlıq münasibətlərini və Azərbaycanın haqq işinə göstərilən mənəvi dəstəyi nümayiş etdirir. Bu layihələr gələcək nəsillərin təhsilinə, yaradıcılıq imkanlarının genişlənməsinə və xalqlarımız arasında dostluq əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Füzulinin inkişafında Böyük Qayıdış proqramının xüsusi əhəmiyyəti var. 2023-cü il avqustun 18-dən etibarən keçmiş məcburi köçkünlərin Füzuli şəhərinə qayıdışı başlayıb. Doğma yurduna dönən sakinlər üçün yeni yaşayış şəraitinin yaradılması, sosial xidmətlərin təşkili, təhsil və səhiyyə imkanlarının genişləndirilməsi, məşğulluğun təmin edilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Çünki ərazilərin əsl dirçəlişi yalnız yeni binaların tikilməsi ilə deyil, həmin torpaqlarda həyatın canlanması, ailələrin məskunlaşması, uşaqların məktəbə getməsi, insanların işləməsi və gələcəyə ümidlə baxması ilə ölçülür.
2026-cı ildə də Füzulidə bərpa-quruculuq işlərinin və məskunlaşma prosesinin davam etdirilməsi Böyük Qayıdışın ardıcıl şəkildə həyata keçirildiyini göstərir. Şəhərlə yanaşı, rayonun kəndlərinin bərpası, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması və sakinlərin doğma torpaqlarına qayıdışı bölgənin uzunmüddətli inkişafı üçün mühüm zəmin yaradır. Bu proses həm də keçmiş məcburi köçkünlərin sosial həyata inteqrasiyasını, iqtisadi fəallığının artırılmasını və bölgədə dayanıqlı yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını hədəfləyir.
Füzulinin gələcək inkişafında iqtisadi potensialın səmərəli istifadəsi də mühüm yer tutur. Rayonun əlverişli coğrafi mövqeyi, kənd təsərrüfatı imkanları, nəqliyyat infrastrukturu və yeni yaradılan sosial-iqtisadi şərait burada sahibkarlığın inkişafı, yeni iş yerlərinin açılması və əhalinin rifahının yüksəldilməsi üçün geniş imkanlar yaradır. Müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun qurulan yaşayış məntəqələri, yenilənən infrastruktur və insan amilinə verilən üstünlük Füzulinin gələcəkdə regionun mühüm iqtisadi və sosial mərkəzlərindən birinə çevriləcəyinə əsas verir.
Bütün bu nailiyyətlər Azərbaycanın güclü dövlət olduğunu, milli maraqlarını qətiyyətlə qoruduğunu və qarşıya qoyduğu strateji hədəflərə ardıcıl şəkildə nail olduğunu göstərir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik xəttinin Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilməsi nəticəsində Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edib, indi isə işğaldan azad olunmuş ərazilərin dirçəldilməsi və insanların doğma yurdlarına qayıdışı istiqamətində tarixi missiyanı həyata keçirir.
Füzuli Şəhəri Günü münasibətilə bir daha vurğulamaq istərdim ki, bu gün Füzuli xalqımızın mübarizliyinin, birliyinin və sarsılmaz iradəsinin rəmzidir. Bir zamanlar dağıntılar içində qalan bu torpaqlarda indi yeni yaşayış məhəllələri salınır, sosial obyektlər tikilir, yollar çəkilir və həyat yenidən canlanır. Füzulinin hər bir uğuru şəhidlərimizin qanı bahasına qazanılmış Zəfərin, qazilərimizin fədakarlığının və xalqımızın milli həmrəyliyinin nəticəsidir.
Əminliklə demək olar ki, Füzuli bu gün öz tarixinin yeni inkişaf və dirçəliş mərhələsini yaşayır. Qarşıda görüləcək işlər çox olsa da, dövlətimizin gücü, xalqımızın birliyi və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl siyasət Füzulinin daha da inkişaf edəcəyinə, doğma yurdlarına qayıdan sakinlərin firavan yaşayacağına və şəhərin gələcək nəsillər üçün müasir, təhlükəsiz və inkişaf etmiş bir məkana çevriləcəyinə möhkəm inam yaradır.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü mübarək!
Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkilatının sədri