17 oktyabr Azərbaycan tarixində xüsusi yeri olan, xalqımızın yaddaşında qürur və sevinc hissləri ilə yaşayan əlamətdar günlərdən biridir. 2020-ci ilin Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusunun qazandığı uğurlar nəticəsində Füzuli şəhəri işğaldan azad edildi və uzun illər davam edən torpaq həsrətinə son qoyulması istiqamətində mühüm addım atıldı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında mühüm rol oynadı. Füzulinin azadlığı yalnız hərbi qələbə deyil, həm də milli iradənin, birliyin və tarixi ədalətin təntənəsi idi.
Füzuli rayonu 1993-cü il avqustun 23-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalına məruz qalmışdı. İşğal illərində rayonun yaşayış məntəqələri, tarixi abidələri və sosial infrastrukturu ciddi dağıntılarla üzləşdi. Bir vaxtlar kənd təsərrüfatı, mədəni həyatı və əlverişli coğrafi mövqeyi ilə tanınan Füzuli şəhəri və ətraf kəndlər yaşayış üçün yararsız vəziyyətə salındı. Tarixi-mədəni irsə vurulan zərbə, dini məkanların və qəbiristanlıqların dağıdılması bölgənin mənəvi simasına da ağır təsir göstərdi. Bütün bunlara baxmayaraq, füzulililərin doğma yurda bağlılığı və geri dönmək ümidi heç vaxt sönmədi.
İşğal dövründə Füzuli istiqamətində qurulan müdafiə sistemi Azərbaycan Ordusunun qarşısında ciddi maneələr yaradırdı. Uzun illər ərzində möhkəmləndirilmiş səngərlər, istehkamlar və çoxqatlı müdafiə mövqeləri bu ərazinin azad edilməsini mürəkkəb hərbi vəzifəyə çevirirdi. Düşmənin müdafiəyə əlverişli mövqelər seçməsi və ərazinin müəyyən hissələrindəki relyef xüsusiyyətləri əməliyyatların aparılmasını daha da çətinləşdirirdi. Lakin Azərbaycan hərbçilərinin hazırlığı, düzgün hərbi planlaşdırma və yüksək döyüş əzmi qarşı tərəfin qurduğu müdafiə sisteminin yarılmasına imkan verdi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli istiqaməti ən gərgin döyüş bölgələrindən birinə çevrildi. Azərbaycan Ordusu düşmənin mövqelərini sıradan çıxararaq mərhələli şəkildə irəlilədi. Hər bir mövqenin ələ keçirilməsi böyük fədakarlıq, dəqiqlik və peşəkarlıq tələb edirdi. Əsgər və zabitlərimizin göstərdiyi qəhrəmanlıq, Vətənə sədaqət və qələbəyə inam qarşıya çıxan çətinliklərin aradan qaldırılmasında həlledici amillərdən oldu. Füzuli uğrunda aparılan əməliyyatlar Azərbaycan hərb tarixinin yadda qalan səhifələrindən birinə çevrildi.
Oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi barədə verilən rəsmi məlumat ölkəmizdə böyük ruh yüksəkliyi yaratdı. Bu xəbər illərlə doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların qəlbində ümidləri yenidən canlandırdı, bütün Azərbaycanda qələbə əzmini daha da gücləndirdi. Füzulinin azadlığı bir daha göstərdi ki, xalqın öz torpaqlarına bağlılığı və dövlətin qətiyyətli siyasəti qarşıya qoyulan tarixi məqsədlərin reallaşdırılmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Həmin gün həm döyüş meydanında qazanılan uğurun, həm də milli həmrəyliyin rəmzi kimi yadda qaldı.
Füzulinin azad olunması müharibənin sonrakı mərhələsi üçün də əlverişli imkanlar yaratdı. Bölgədə əldə edilən hərbi üstünlük Azərbaycan Ordusunun digər istiqamətlərdə fəaliyyətini genişləndirməsinə kömək etdi. Bu uğurlar işğal altında olan ərazilərin azad edilməsi prosesinin davam etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Füzuli qələbəsi, eyni zamanda, Şuşanın azadlığına aparan ümumi zəfər yolunun mühüm mərhələlərindən biri oldu. Beləliklə, şəhərin azad edilməsi həm əməliyyatların gedişinə, həm də xalqın qələbəyə olan inamına ciddi təsir göstərdi.
Qələbədən sonra Füzulidə qarşıda duran əsas vəzifə dağıdılmış ərazilərin yenidən qurulması və normal yaşayışın bərpası oldu. Azərbaycan dövləti şəhərin müasir tələblərə uyğun inkişafı üçün genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsinə başladı. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının qısa müddətdə tikilərək 2021-ci ildə istifadəyə verilməsi bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri idi. Hava limanı bölgənin nəqliyyat imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, Qarabağın iqtisadi və turizm potensialının inkişafına da şərait yaradır. Şəhərdə yollar, yaşayış binaları, təhsil və səhiyyə müəssisələri, eləcə də digər infrastruktur obyektləri inşa edilir. Bütün bu layihələr Füzulinin müasir və dayanıqlı inkişaf modelinə uyğun yenidən formalaşmasına xidmət edir.
Bölgənin gələcəyində mühüm yer tutan “Böyük Qayıdış” proqramı doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıtmasını təmin etməyə yönəlib. Uzun illər ev həsrəti ilə yaşayan ailələrin Füzuliyə qayıdaraq yeni həyat qurması şəhərin dirçəlişinin ən mühüm göstəricilərindəndir. Yenidən salınan yaşayış məntəqələri, yaradılan iş imkanları və qurulan sosial infrastruktur insanların doğma torpaqlarda təhlükəsiz və rahat yaşaması üçün əsas yaradır. Bir zamanlar ağır dağıntılarla üzləşən Füzuli bu gün bərpa, quruculuq və inkişaf nümunəsinə çevrilir.
17 oktyabr tarixinin Füzuli Şəhəri Günü kimi qeyd olunması bu əlamətdar hadisənin tarixi əhəmiyyətini daha da artırır. Hər il qeyd edilən bu gün Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsini yad etmək, qazilərimizin fədakarlığını ehtiramla anmaq və gələcək nəsillərə qələbə tariximizi çatdırmaq baxımından xüsusi məna daşıyır. Füzulinin azadlığı Azərbaycan xalqının birliyini, dövlətimizin gücünü və müstəqilliyimizin qorunması istiqamətində nümayiş etdirilən qətiyyəti əks etdirir.
Bu gün Füzuli keçmişdə yaşadığı faciələrin izlərini geridə qoyaraq gələcəyə doğru inamla irəliləyir. Şəhərin bərpası yalnız tikinti və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır; bu proses həm də milli yaddaşın yenilənməsi, doğma torpaqlarda həyatın canlanması və tarixi bağlılığın möhkəmlənməsi deməkdir. Füzulinin dirçəlişi Azərbaycanın Zəfər tarixinin davamı, xalqımızın əzmkarlığının və quruculuq iradəsinin təcəssümüdür.
17 Oktyabr – Füzulinin azadlıq salnaməsi, qəhrəmanlığın unudulmaz izi və doğma torpaqlarda yeni həyatın rəmzidir.
Vüsalə Məşədiyeva
YAP Abşeron rayon təşkilatının məsləhətçisi