Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında əməkdaşlığın inkişafı, yeni tərəfdaşlıqların qurulması və qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin möhkəmləndirilməsi ölkəmizin xarici siyasətinin çoxtərəfli xarakterini və müxtəlif coğrafi məkanlarda əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə verdiyi önəmi nümayiş etdirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşündən sonra mətbuata verdiyi açıqlama iki ölkə arasındakı əlaqələrin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf perspektivlərini qiymətləndirmək baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Qloballaşmanın sürətləndiyi indiki dövrdə dövlətlərarası münasibətlərin səmərəliliyi təkcə siyasi təmasların intensivliyi ilə ölçülmür. Ticarət əlaqələrinin inkişafı, investisiyaların təşviqi, iqtisadi potensialdan birgə istifadə, təhsil və təhlükəsizlik sahələrində təcrübə mübadiləsi də əməkdaşlığın əsas istiqamətləri sırasındadır. Azərbaycan və Kamboca arasında keçirilən yüksək səviyyəli görüş bu imkanların dəyərləndirilməsi və mövcud siyasi münasibətlərin daha konkret əməkdaşlıq mexanizmləri ilə möhkəmləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir.
İki ölkə arasında otuz ildən çox müddəti əhatə edən diplomatik münasibətlər qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı üçün müəyyən təcrübə və siyasi zəmin formalaşdırıb. Bu illər ərzində dövlətlər arasında ünsiyyətin davam etdirilməsi, beynəlxalq qurumlar çərçivəsində təmasların qorunması və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərin müzakirəsi ikitərəfli münasibətlərin əsas dayaqlarından olub. Hazırkı mərhələdə isə həmin əlaqələrin daha geniş sahələri əhatə etməsi və praktiki nəticələrlə zənginləşdirilməsi qarşıda duran başlıca vəzifələrdəndir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Azərbaycan ilə Kamboca arasındakı münasibətlərin dostluq və tərəfdaşlıq prinsiplərinə söykəndiyi diqqətə çatdırılıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə kimi beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq iki ölkənin çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmin göstəricisidir. Belə platformalarda qarşılıqlı dəstəyin mövcudluğu dövlətlərin ortaq mövqelərinin ifadəsinə, beynəlxalq məsələlər ətrafında fikir mübadiləsinin aparılmasına və əməkdaşlıq əlaqələrinin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Azərbaycan ilə Kambocanın fərqli regionlarda yerləşməsi onların əməkdaşlıq imkanlarını məhdudlaşdırmır. Əksinə, müasir kommunikasiya vasitələri, beynəlxalq iqtisadi əlaqələr və çoxtərəfli diplomatik mexanizmlər coğrafi məsafələrin təsirini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu şəraitdə münasibətlərin inkişafı üçün əsas şərtlər siyasi iradənin mövcudluğu, qarşılıqlı maraqların düzgün müəyyənləşdirilməsi və əldə olunan razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsidir.
Azərbaycanın xarici siyasət strategiyasında suverenliyə hörmət, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda prinsipləri mühüm yer tutur. Ölkəmiz müxtəlif regionların dövlətləri ilə siyasi əlaqələri genişləndirməklə yanaşı, iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsinə də çalışır. Kamboca ilə münasibətlərin inkişafı bu siyasətin Asiya məkanındakı istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Belə əlaqələr Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsinin genişlənməsinə, yeni bazarlarla təmasların qurulmasına və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq potensialının araşdırılmasına imkan verir.
İkitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafı baxımından iqtisadi sahə xüsusi diqqət tələb edir. Siyasi dialoq tərəfdaşlığın əsasını təşkil etsə də, onun davamlılığını təmin edən amillərdən biri qarşılıqlı iqtisadi maraqların konkret layihələrdə ifadə olunmasıdır. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, sahibkarlar arasında əlaqələrin təşviqi, investisiya imkanlarının öyrənilməsi və yeni əməkdaşlıq formatlarının yaradılması Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinə əlavə dinamika qazandıra bilər. Bu istiqamətdə atılan addımlar tərəflər arasında mövcud etimadın real iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə xidmət edər.
Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevlə keçirilən görüş bu baxımdan siyasi dialoqun daha fəal mərhələyə keçməsi üçün imkanlar yaradır. Görüş çərçivəsində ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, birgə işçi qrupunun yaradılması və beynəlxalq təşkilatlar daxilində əməkdaşlığın davam etdirilməsi kimi məsələlərin gündəmə gəlməsi münasibətlərin institusional əsaslarının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Belə mexanizmlər tərəflərin prioritetlərini uzlaşdırmağa, mümkün layihələri müəyyənləşdirməyə və əməkdaşlığın nəticələrini sistemli şəkildə izləməyə kömək edə bilər.
Bununla yanaşı, diplomatik görüşlərin əhəmiyyəti yalnız əldə olunan razılaşmalarla deyil, onların sonrakı mərhələdə necə reallaşdırılması ilə də müəyyən olunur. Qarşılıqlı səfərlərin davam etdirilməsi, müvafiq dövlət qurumları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi və biznes dairələrinin əməkdaşlığa cəlb edilməsi ikitərəfli münasibətlərin daha məzmunlu xarakter almasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, təhsil, mədəniyyət və humanitar sahələrdə təmasların artırılması xalqlar arasında qarşılıqlı tanışlığın genişlənməsinə və uzunmüddətli tərəfdaşlığın sosial əsaslarının möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər.
Prezident İlham Əliyevin açıqlamasında ifadə olunan yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrə praqmatik və çoxşaxəli münasibətini əks etdirir. Müxtəlif dövlətlərlə dostluq əlaqələrinin qorunması, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi ölkəmizin xarici siyasətində mühüm istiqamətlərdəndir. Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin də bu prinsiplər əsasında genişlənməsi hər iki tərəf üçün yeni imkanların yaranmasına şərait yarada bilər.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan ilə Kamboca arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi təkcə diplomatik münasibətlərin inkişafı deyil, həm də siyasi etimadın iqtisadi, humanitar və institusional əməkdaşlıqla tamamlanması baxımından əhəmiyyətlidir. Qarşıdakı dövrdə mövcud potensialdan məqsədyönlü istifadə edilməsi, razılaşdırılmış təşəbbüslərin həyata keçirilməsi və yeni əməkdaşlıq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi iki ölkə arasındakı tərəfdaşlığın daha yüksək səviyyəyə çatmasına zəmin yarada bilər.
Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkilatının sədri