Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional əməkdaşlıq dövlətlərin iqtisadi inkişafı, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat-logistika imkanlarının genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu kontekstdə Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında formalaşmış münasibətlər qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq və ortaq maraqlar prinsiplərinə əsaslanaraq dinamik inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən hər iki dövlət tarix, mədəniyyət, dil və etnik yaxınlıq amillərindən irəli gələn dostluq münasibətlərini müasir geosiyasi və iqtisadi reallıqlara uyğun şəkildə inkişaf etdirir.
Azərbaycan və Türkmənistan arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulmuşdur. Müstəqillik əldə etdikdən sonra hər iki ölkə siyasi dialoqun genişləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına xüsusi diqqət yetirmişdir. Son illərdə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi ikitərəfli münasibətlərin yeni məzmun qazanmasına və strateji xarakter almasına mühüm töhfə vermişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və Türkmənistanın Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun qarşılıqlı görüşləri iki ölkə arasında siyasi münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Bu görüşlər zamanı regional təhlükəsizlik, enerji əməkdaşlığı, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri və humanitar əlaqələrin inkişafı kimi mühüm məsələlər müzakirə edilir. Tərəflər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlığın regionda sabitliyin və davamlı inkişafın təmin edilməsində mühüm rol oynadığını vurğulayırlar.
Enerji sektoru Azərbaycan–Türkmənistan əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Hər iki ölkə zəngin karbohidrogen ehtiyatlarına malik olmaqla yanaşı, Avrasiya enerji məkanında mühüm mövqeyə sahibdir. Xəzər dənizində yerləşən enerji yataqlarının birgə istifadəsi və enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması sahəsində əməkdaşlıq qarşılıqlı maraqlara xidmət edir. Xüsusilə “Dostluq” yatağı ilə bağlı əldə olunmuş razılaşma enerji sahəsində yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşmasına təkan vermişdir. Bu əməkdaşlıq həm iqtisadi səmərəliliyin artırılmasına, həm də regional enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Nəqliyyat və logistika sahəsi də ikitərəfli münasibətlərin strateji istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkmənistan Şərqlə Qərbi birləşdirən beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafında mühüm rol oynayırlar. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında formalaşan əməkdaşlıq Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun səmərəliliyini artırır. Bu marşrut Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaların həcminin artmasına və regionun tranzit potensialının güclənməsinə şərait yaradır.
İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi də tərəflərin prioritet istiqamətlərindən biridir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi münasibətlərin dərinləşməsinə xidmət edir. Müxtəlif biznes forumları və iqtisadi platformalar sahibkarlar arasında əlaqələrin genişlənməsinə, yeni əməkdaşlıq imkanlarının müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır.
Humanitar və mədəni əlaqələr Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərində mühüm yer tutur. Hər iki xalq ortaq türk-mədəni irsinin daşıyıcısı kimi tarixən yaxın münasibətlərə malik olmuşdur. Təhsil, elm, mədəniyyət və gənclər sahəsində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında dostluq və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Mədəniyyət günləri, sərgilər, elmi konfranslar və digər tədbirlər iki ölkə arasında humanitar əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir.
Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da ikitərəfli münasibətlərin vacib istiqamətlərindəndir. Azərbaycan və Türkmənistan BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər. Bu əməkdaşlıq regional və qlobal məsələlər üzrə ortaq mövqelərin formalaşdırılmasına, eləcə də beynəlxalq təhlükəsizliyin və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Müasir dövrdə yaşıl enerji və ekoloji təhlükəsizlik məsələləri də Azərbaycan–Türkmənistan əməkdaşlığının yeni istiqamətləri kimi diqqət çəkir. Hər iki ölkə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi önəm verir və bu sahədə təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar mövcuddur. Xəzər regionunda ekoloji tarazlığın qorunması istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüslər də qarşılıqlı əməkdaşlığın mühüm elementlərindən biri hesab olunur.
Ümumilikdə, Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında münasibətlər strateji tərəfdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan, çoxşaxəli və dinamik inkişaf edən əməkdaşlıq modelini əks etdirir. Siyasi dialoqun güclənməsi, enerji və nəqliyyat sahələrində birgə layihələrin genişlənməsi, iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi və humanitar əməkdaşlığın inkişafı iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək perspektivlərinin olduqca geniş olduğunu göstərir. Bu əməkdaşlıq yalnız Azərbaycan və Türkmənistanın milli maraqlarına deyil, eyni zamanda Xəzər regionunda sabitliyin, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına da mühüm töhfə verir.
Fərid Dilavərov
YAP Abşeron rayon təşkilatının əməkdaşı