15 iyun 2021-ci il tarixində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoyan tarixi sənəddir. Bəyannamənin imzalanmasından ötən beş il ərzində onun əhəmiyyəti daha da artmış, iki qardaş ölkə arasında əməkdaşlıq bütün istiqamətlər üzrə keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən 15 iyun 2021-ci ildə Şuşa şəhərində imzalanmış bu mühüm sənəd iki dövlət arasında strateji tərəfdaşlığın müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının siyasi-hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirməklə yanaşı, regionda sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə mühüm töhfə verir.
Bəyannamə siyasi əməkdaşlıq, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət, iqtisadiyyat, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, müdafiə sənayesi, hərbi əməkdaşlıq, elm, təhsil, mədəniyyət və humanitar sahələrdə əlaqələrin inkişafını nəzərdə tutur. Son illərdə bu istiqamətlər üzrə əldə olunan nəticələr sənədin praktiki əhəmiyyətini bir daha təsdiqləmişdir.
Bu gün Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq platformalarda bir-birinin milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edir, regional və qlobal məsələlərdə ortaq mövqedən çıxış edirlər. İki ölkə arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoq və qarşılıqlı etimad münasibətləri daha da möhkəmlənərək strateji müttəfiqliyin əsas dayaqlarından birinə çevrilmişdir.
Şuşa Bəyannaməsində əks olunan mühüm istiqamətlərdən biri də nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafıdır. Orta Dəhlizin və regionda həyata keçirilən digər beynəlxalq layihələrin əhəmiyyəti getdikcə artır. Azərbaycan və Türkiyə bu layihələrin reallaşdırılmasında fəal iştirak etməklə Avropa ilə Asiya arasında mühüm logistik körpü rolunu daha da gücləndirirlər.
Bəyannamədə nəzərdə tutulan iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı investisiya qoyuluşları da ölkələrin inkişafına mühüm töhfə verir. Qarşılıqlı investisiyalar yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə, məşğulluğun artmasına və regional inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Türkiyə arasında ticarət dövriyyəsinin artması, birgə layihələrin uğurla həyata keçirilməsi iqtisadi tərəfdaşlığın dinamik inkişafını göstərir.
Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Müasir dövrün çağırışları fonunda iki ölkə silahlı qüvvələrinin qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılması, müdafiə sənayesi sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi və hərbi təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində uğurlu əməkdaşlığı davam etdirir. Birgə hərbi təlimlər və müdafiə sənayesi sahəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycan–Türkiyə müttəfiqliyinin gücünü nümayiş etdirir.
Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması zamanı Prezident İlham Əliyev bu sənədin tarixi əhəmiyyətini xüsusi vurğulayaraq bildirmişdi ki, Bəyannamədə tarixi Qars müqaviləsinə istinad olunması böyük rəmzi məna daşıyır. Qars müqaviləsinin imzalanmasından 105 il sonra azad Şuşada müttəfiqlik haqqında belə mühüm sənədin qəbul edilməsi Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm hadisədir.
Bu gün Şuşa Bəyannaməsi Türk dünyasında əməkdaşlığın genişlənməsinə, regional inteqrasiyanın dərinləşməsinə və ortaq maraqların daha səmərəli müdafiəsinə xidmət edən mühüm siyasi platforma kimi çıxış edir. Xaricdə yaşayan Azərbaycan və türk diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi, informasiya mübadiləsinin genişləndirilməsi və ortaq təşəbbüslərin həyata keçirilməsi də sənədin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin bu günü və gələcəyi üçün etibarlı yol xəritəsidir. Bu sənəd qardaş ölkələr arasında münasibətləri ən yüksək səviyyəyə yüksəltməklə yanaşı, regionda sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verməyə davam edir. Şübhəsiz ki, Bəyannamədən irəli gələn müddəaların ardıcıl icrası Azərbaycan və Türkiyənin beynəlxalq nüfuzunun daha da artmasına, strateji mövqelərinin möhkəmlənməsinə və qardaşlıq əlaqələrinin gələcək nəsillər üçün daha da güclənməsinə xidmət edəcəkdir.
Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkilatının sədri